#7.1 Ticaret Tabanlı Kara Para Aklamanın İşleyişi

Ticaret Tabanlı Kara Para Aklama (Trade-Based Money Laundering - TBML), uluslararası ticari malların sevkiyatı görüntüsü altında sınır ötesine yasa dışı sermaye aktarılmasını, vergi kaçırılmasını veya suç gelirlerinin aklanmasını ifade eder.

Temel TBML Yöntemleri

• Aşırı Faturalandırma (Over-Invoicing): İthal edilen malların gerçek değerinin çok üzerinde faturalandırılması yoluyla yurt dışına haksız sermaye transferi yapılması.
• Eksik Faturalandırma (Under-Invoicing): Malların gümrükte piyasa değerinin çok altında gösterilmesi, ithalatçının yurt dışında malı gerçek fiyatından satarak aradaki farkı vergisizce elinde tutması.
• Hayali İhracat (Ghost Shipments): Gerçekte hiç var olmayan veya içi boş konteynerler için sahte konşimento ve fatura düzenlenerek milyonlarca doların transfer edilmesi.
• Çifte Faturalandırma: Aynı faturanın birden fazla faktoring şirketine veya bankaya temlik edilerek mükerrer kredi çekilmesi.

#7.2 Birim Fiyat Sapma Denetimi

Otomatik TBML denetim motorları, belge zekası (OCR) ile küresel emtia fiyat veritabanlarını birleştirir:

1. Ticari fatura ve gümrük beyannamelerinden GTİP (HS) kodunu, birim miktarını ve fatura tutarını ayıklar.
2. İşlem tarihindeki uluslararası borsa gösterge fiyatlarını (LME, Platts vb.) sorgular.
3. Fiyat sapma oranını hesaplar:

1. Belgelenmiş teknik bir gerekçe olmaksızın $\pm \%30$'u aşan fiyat sapmaları zorunlu incelemeye yönlendirilir.

#7.3 Kitle İmha Silahlarının Yayılması ve Çift Kullanımlı Malzeme Taraması

BM 1540 sayılı Kararı ve ihracat kontrol rejimleri uyarınca bankalar çift kullanımlı (dual-use) malzemelerin tedarikine aracılık etmemekle yükümlüdür:

• Kargo tanımlarını uluslararası askeri ve nükleer ambargo listelerine (hassas CNC tezgahları, santrifüj parçaları vb.) karşı tarayın.
• Gemi rotalarını uydu Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) telemetrisiyle denetleyin; AIS karartma, kolaylık bayrağı değiştirme veya denizde gemiden gemiye şüpheli yük aktarımlarını işaretleyin.