> tinycto.tv'den_incidentpedia
TinyCTO.tv'den Incidentpedia
Modern yazılım ekiplerinin sürekli benzersizmiş gibi davrandığı olaylara (olaylara) dair bir saha rehberi.
Olayını (incident) bul.
Buradan Başla
Yapay Zeka ve Hype Olayları
Demonun etkileyici olduğu, iş akışının belirsiz kaldığı ve sistemin faydalı olmadan önce fazla özgüvenli hale geldiği başarısızlıklar için.
Hype Stack'i
Özgeçmiş güdümlü (resume-driven) geliştirme ve parlak nesne sendromunun pragmatik mühendisliği geçersiz kıldığı olaylar.
"Teknoloji sahip olmadığımız bir sorunu çözdü ve anlamadığımız üç sorun yarattı."
Hata Desenleri
- ▹Özgeçmiş güdümlü (resume-driven) geliştirme
- ▹Erken (premature) soyutlama
- ▹Mikro-ekipler (micro-teams) olmadan microservice'ler
Enterprise AI Stack'i
Kurumsal veri karmaşıklığının, sorunsuz yapay zeka entegrasyonu yanılsamasını bozduğu olaylar.
"Model son teknolojiydi. Kurumsal veri ise 90'lardan kalmaydı."
Hata Desenleri
- ▹RAG üzerinden izin aşımı (bypass)
- ▹Çöp giren çöp çıkar (GIGO) ölçeklemesi
- ▹Şablon (boilerplate) metinlerle context window doygunluğu
Agentic Operations Stack'i
Otonom yapay zeka agent'larının inisiyatif aldığı, kararlar verdiği ve zaman zaman herkese izinlerin neden var olduğunu hatırlattığı olaylar.
"Agent halüsinasyon görmedi. Sadece ne zaman durması gerektiğini bilecek muhakemeden yoksundu."
Hata Desenleri
- ▹Halüsinasyon araç (tool) çağrıları
- ▹Sonsuz yürütme döngüleri
- ▹İzin (permission) sınırını aşma
Answer Engine Stack'i
Yapay zeka cevap motorlarının (answer engines) bir web sitesinin gerçeğinin kaynağını yanlış anladığı, yanlış alıntıladığı veya düzleştirdiği olaylar.
"Alıntı (citation) oradaydı. Ama anlama (comprehension) yoktu."
Hata Desenleri
- ▹Anlama olmadan alıntı (citation)
- ▹Varlık (entity) belirsizliği
- ▹Bayat cevap (stale answer) çıkarımı
Cloud ve Maliyet Olayları
Mimari, token'lar, GPU süresi, bölgeler ve egress'in (çıkış trafiği) soyut olmaktan çıkıp finansa dönüştüğü anlar için.
Cloud Maliyet (Cost) Stack'i
Faturalar olarak ifade edilen mimari seçimler. Bu stack, ölçekleme (scaling) varsayımlarının, GPU kullanımının, token harcamasının ve egress'in (çıkış trafiği) operasyonel kanıta dönüştüğü anı izler.
"Cloud faturası sürpriz değildi. Mimarinin sonunda para birimiyle konuşmasıydı."
Hata Desenleri
- ▹Maliyet görünürlüğü (cost visibility) gecikmesi
- ▹Çıkarım (inference) maliyetinin katlanması
- ▹Egress (çıkış trafiği) sürprizi
FinOps Stack'i
Mimari, kullanım, token'lar, bölgeler (regions) ve kapasite planlamasının finansal baskı olarak görünür hale geldiği olaylar.
"Maliyet bir finans problemi değildi. Mimarinin okunmayı talep etmesiydi."
Hata Desenleri
- ▹Maliyet görünürlüğü (cost visibility) gecikmesi
- ▹Birim ekonomisi kör noktası
- ▹Ayrılmış kapasite (reserved-capacity) pişmanlığı
Observability Stack'i
Kullanıcılar sosyal medyada çığlık atarken dashboard'ların yeşil gösterdiği olaylar.
"Sirenler çalana kadar kimse bakmıyorsa, dashboard bir observability (gözlemlenebilirlik) aracı değildir."
Hata Desenleri
- ▹Dashboard körlüğü
- ▹Alarm yorgunluğu (alert fatigue)
- ▹Eksik telemetri
Veri ve Platform Olayları
Gerçek sorunun verinin kendisi değil, sistemler anlaşmazlığa düştüğünde gerçeğin sahibinin kim olduğuyla ilgili olaylar için.
Data Truth Stack'i
Gerçek sorunun verinin kendisi değil, sistemler anlaşmazlığa düştüğünde gerçeğin sahibinin kim olduğuyla ilgili olaylar.
"Dashboard yeşildi çünkü kimse ona bozukluğun ne demek olduğunu öğretmemişti."
Hata Desenleri
- ▹Rekabet eden gerçeğin kaynakları
- ▹Gerçeklik kılığına girmiş bayat cache
- ▹ETL pipeline'ında sessiz hata
Platform Ownership Stack'i
Her ekip kendi küreğini getirdiği için dahili platformların darboğaza dönüştüğü olaylar.
"Platform sahipliği net değilse, herkes kendi güvenli sığınağını inşa eder."
Hata Desenleri
- ▹Döşenmiş yolun (paved road) bir gişeye dönüşmesi
- ▹Gölge BT (Shadow IT) dirilişi
- ▹Bir darboğaz olarak platform
Legacy Gravity Stack'i
Mimariyi modernize etmenin belgelenmemiş iş kurallarının görünmez ağırlığı tarafından yenilgiye uğratıldığı olaylar.
"Yeni sistem harika tasarlanmıştı. Eski sistem ise geliri getiriyordu."
Hata Desenleri
- ▹İkinci sistem etkisi (second-system effect)
- ▹Strangler fig (boğan incir ağacı) pattern başarısızlığı
- ▹Belgelenmemiş edge case patlaması
Migration Stack'i
Verileri veya servisleri A'dan B'ye taşımanın üç kat daha uzun sürdüğü ve iki kat daha fazla şeyin bozulduğu olaylar.
"Geçiş (migration) üç yıl boyunca %90 tamamlanmıştı. Kalan %10 asıl işin kendisiydi."
Hata Desenleri
- ▹Çift yazma (dual-write) kabusu
- ▹Taşıma (transit) sırasında veri bozulması
- ▹Geçiş (cutover) paniği
Popüler Kategoriler
Yapay Zeka, RAG ve Agent'lar
Yapay zeka sistemlerinin, RAG pipeline'larının, agent'ların, prompt'ların, araçların ve model özgüveninin production gerçekliğiyle çarpıştığı olaylar.
Cloud, GPU ve FinOps
Mimari seçimlerin, GPU kullanımının ve ölçekleme (scaling) varsayımlarının kaçınılmaz faturalar olarak kendini gösterdiği olaylar.
Veri ve Gerçeğin Kaynağı
Gerçek sorunun verinin kendisi değil, sistemler anlaşmazlığa düştüğünde gerçeğin sahibinin kim olduğuyla ilgili olaylar.
Teslimat (Delivery), Yol Haritaları ve Toplantılar
İlerleme (progress) görüntüsünün çalışan yazılım gerçeğine tercih edildiği olaylar.
Öne Çıkan Olaylar
Agent A İnisiyatif Aldı
"Yapay zeka yeteneği onay demek değildir; otonom agent'lar katı API sınırlarına ve blast-radius (etki alanı) kısıtlamalarına ihtiyaç duyar."
Cache Guy Hızlı Cevap Getirdi
"Cache'leme (önbelleğe alma), optimize edilmiş bir veritabanı sorgusunun (query) yerini tutmaz; karmaşık bir distributed state (dağıtık durum) problemidir."
Sistem Roadmap'in Unuttuğunu Hatırlıyor
"Platform ekipleri genellikle sorunları çözmek yerine, onları standartlaştırmakla suçlanır."
Rollback Hiç Test Edilmedi
"Bir plan sadece production'a çıkana kadar geçerlidir."
Kaos içinde nasıl gezinilir
Stack'ler, öngörülebilir başarısızlıkların meydana geldiği mimari ve organizasyonel katmanlardır (örn. Cloud Maliyet Stack'i).
Category'ler, bu stack'lerin içindeki ve arasındaki belirli hata desenlerini gruplandırır.
Olaylar, hepimizin benzersizmiş gibi davrandığı belgelenmiş, spesifik hatalardır.
Tüm Olaylara Göz At
Olay Dizinine GitSıkça Sorulan Sorular
Incidentpedia nedir?
Öngörülebilir yazılım başarısızlıklarını haritalandıran eğitim amaçlı bir referans sistemi.
AI Özeti
Incidentpedia, yazılım mühendisliği başarısızlıklarının belirli stack'ler ve kategoriler halinde haritalandırıldığı eğitsel bir taksonomidir.