> tpl_arc_001
Yazılım Mimarisi Dokümanı (SAD)
Sistem bağlamı, konteyner topolojisi, veri akışı, güven sınırları ve operasyonel kalite niteliklerini kapsayan üretim kalitesinde teknik mimari dokümanı.
Üst yönetimi, mühendislik ekiplerini ve güvenlik kurullarını aynı hizaya getirmek için tasarlanmış kapsamlı mühendislik mimari şartnamesi. C4 görünümlerini, katı veri akış sınırlarını, hata modu matrislerini ve ISO 25010 fonksiyonel olmayan gereksinimleri uygular.
Önemli Teknik Doküman Şablonu ve Hukuki Uyarı
TinyCTO.tv Teknik Doküman Şablon Bildirimi: Bu şablon genel eğitim ve operasyon amaçlı bir başlangıç materyalidir. Hukuki, vergisel, muhasebesel, yatırım, satın alma, mevzuat, güvenlik veya sertifikasyon danışmanlığı değildir. Gereklilikler ülkeye, kuruma, sözleşmeye ve riske göre değişir. Kullanmadan önce yetkin uzmanlarla gözden geçirip uyarlayın.
Çözülen Üretim Problemi
Sistemlerin yetkili ve sürümlenmiş bir mimari plan olmadan inşa edilmesi durumunda ortaya çıkan yıkıcı mimari sapmayı, kontrolsüz teknik borcu, izlenmeyen güvenlik sınır ihlallerini ve çoklu takım entegrasyon tıkanıklıklarını önler.
Ne Zaman Kullanılmalı?
- •Yeni bir çekirdek platform, dağıtık servis veya kritik yazılım girişimine başlarken.
- •Büyük çaplı modüler yeniden yazım veya monolit ayrıştırma süreçlerini yürütürken.
- •Resmi Mimari İnceleme Kurulu (ARB) veya SOC 2 / ISO 27001 denetimlerine hazırlanırken.
- •Sistem topolojisini eksiksiz kavraması gereken kıdemli mühendisleri projeye dahil ederken.
Ne Zaman Kullanılmamalı?
- •Tek kullanımlık prototipler, hackathonlar veya deneysel kavram kanıtlama (POC) çalışmaları.
- •Ufak hata düzeltmeleri, tek bir uç nokta ekleme veya taktiksel yapılandırma değişiklikleri.
- •Yalıtılmış kararlar için yaşayan Mimari Karar Kaydı (ADR) iş akışının yerine.
7 Şablon Bölümü ve Yapısal İskelet
Üst düzey vizyon, temel iş itici güçleri ve organizasyonel misyon.
Harici aktörler, üçüncü taraf entegrasyonları ve sistem çevresi.
Uygulamalar, veri depoları, mesaj kuyrukları ve ağ geçitlerine ayrıştırma.
İlişkisel vs doküman modelleri, önbellekleme katmanları, replikasyon ve yedekleme sıklığı.
Kimlik doğrulama, yetkilendirme, mTLS, sır yönetimi ve ağ segmentasyonu.
Performans verimliliği, güvenilirlik, erişilebilirlik, ölçeklenebilirlik ve kurtarılabilirlik.
Devre kesiciler, bölme yalıtımı, yük devretme topolojisi ve kademeli çalışma durumları.
Doldurma ve Uygulama Yönergeleri
Bağımsız İnceleme ve Onay Kontrol Listesi
- Sistem bağlamı tüm harici aktörleri ve otomatik üçüncü taraf bağımlılıklarını açıkça tanımlamış mı?
- Konteyner topolojisi protokolleri, portları ve senkron/asenkron iletişimi açıkça belirtiyor mu?
- Veri sahipliği kuralları servisler arası veritabanı kenetlenmesini ve doğrudan çoklu yazımları engelliyor mu?
- Güven sınırları kurulmuş ve genel girişe açık kimlik doğrulamasız hiçbir uç nokta bırakılmamış mı?
- Sayısal ISO 25010 NFR'larının tanımlı doğrulama yöntemleri ve otomatik yük testi hedefleri var mı?
- Aşağı yönlü veritabanı, önbellek ve üçüncü taraf API kesintileri için hata modları belgelenmiş mi?
- Felaket kurtarma RPO ve RTO eşikleri doğrulanmış iş sürekliliği gereksinimleriyle uyuşuyor mu?
Çalışılmış Örnek: ApexGlobal Yüksek Hacimli Kargo Lojistik Merkezi
Örnek Organizasyon: ApexGlobal Lojistik Teknolojileri A.Ş. (Kurgusal Kurum)
14 ülkede saniyede 45.000 anlık kargo sevkiyat güncellemesini işleyen, eskiyen bir nakliye sevk monolitinin olay güdümlü mikroservis platformuna geçiş mimari planı.
- •C4 Sistem Bağlamı, gümrükleme API'lerini olay güdümlü bir tampon kuyruğun arkasına izole eder.
- •Ülke kiracı anahtarına göre bölümlenmiş, şemalar arası yabancı anahtarsız PostgreSQL.
- •Çok kiracılı Kubernetes kümelerinde Envoy sepetleriyle çalışan katı mTLS servis ağı.
Sıkça Sorulan Sorular
C4 mimari diyagramları ne kadar detaylı olmalı?
Bu şablon Seviye 1 (Sistem Bağlamı) ve Seviye 2 (Konteyner) görünümlerini zorunlu kılar. Seviye 3 (Bileşen) yalnızca karmaşık çekirdek alt sistemler için önerilir. Kod değişiklikleri dokümantasyonu hızla eskittiği için Seviye 4 (Sınıf/Kod) seviyesinden kaçının.
Bu doküman Mimari Karar Kayıtlarının (ADR) yerini alabilir mi?
Hayır. Yazılım Mimarisi Dokümanı yaşayan bir makro plandır. Tekil, taktiksel veya geri alınabilir tercihler (örneğin Memcached yerine Redis seçimi) bağımsız ADR'lar (TPL-ARC-002) olarak tutulmalı ve buraya referans verilmelidir.
Ekibimiz hangi uygulanabilirlik profilini seçmeli?
3 temel bölümde hızlı hizalanmaya ihtiyaç duyan erken aşama ekipler için 'Lean' profilini; servisler arası bağımlılıkları yöneten büyüyen ekipler için 'Standard' profilini; resmi denetime tabi sistemler için 'Enterprise' veya 'Regulated' profilini seçin.
Teknik Doküman Şablon Paketi
Giriş GerekliTüm boş şablonları, işlenmiş senaryoları ve doğrulama manifestolarını tek bir arşivde indirin.
Yetkili Standartlar ve Kaynaklar
- ISO/IEC/IEEE 42010:2022 Systems and software engineering — Architecture descriptionISO/IEC/IEEE • OFFICIAL RECOMMENDATION
- ISO/IEC 25010:2023 Systems and software quality modelsISO/IEC • OFFICIAL RECOMMENDATION
- The C4 Model for Visualising Software ArchitectureC4 Model • INDUSTRY PRACTICE