Skip to main content

> tpl_aim_008

Veri Sözleşmesi ve Şema Gelişim Şartnamesi

Şema yapıları, anlamsal doğrulama kuralları, uyumluluk modları ve otomatik kırıcı değişiklik CI/CD kontrolleri üzerinde bağlayıcı üretici-tüketici anlaşmaları kuran mühendislik veri sözleşmesi şartnamesi.

TEMPLATE // INSPECT: TPL-AIM-008MODIFIED: 2026-09-19
KATEGORİVeri, Yapay Zekâ ve Makine Öğrenimi
SÜRÜMv1.0.0
RİSK SEVİYESİMEDIUM
ARTEFAKT SINIFIDOC
FORMATLARDOCX, PDF, MD, MERMAID, SVG
YAPAY ZEKÂ VE YÖNETİCİ ÖZETİ (AI SUMMARY)

Makine tarafından okunabilir şemaları, geriye/ileriye dönük uyumluluk kurallarını, tazelik garantilerini ve otomatik şema doğrulama boru hatlarını tanımlayan veri sözleşmesi mimarisi.

Önemli Teknik Doküman Şablonu ve Hukuki Uyarı

TinyCTO.tv Teknik Doküman Şablon Bildirimi: Bu şablon genel eğitim ve operasyon amaçlı bir başlangıç materyalidir. Hukuki, vergisel, muhasebesel, yatırım, satın alma, mevzuat, güvenlik veya sertifikasyon danışmanlığı değildir. Gereklilikler ülkeye, kuruma, sözleşmeye ve riske göre değişir. Kullanmadan önce yetkin uzmanlarla gözden geçirip uyarlayın.

Çözülen Üretim Problemi

Kaynak yazılım ekipleri işlemsel veritabanı şema değişikliklerini habersizce devreye alır; bu durum analitik veri boru hatlarını, müşteri panolarını ve makine öğrenmesi modellerini anında çökertir.

Ne Zaman Kullanılmalı?

  • Mikroservisler ile analitik veri platformları arasında resmi üretici-tüketici arayüzleri kurarken
  • Open Data Contract Standard (ODCS) kullanarak CI/CD içinde otomatik şema regresyon testleri yaparken
  • Kafka, EventBridge veya Google Pub/Sub üzerindeki olay şemalarını yönetirken

Ne Zaman Kullanılmamalı?

  • Mikroservis sınırlarının dışına çıkmayan dahili veritabanı sorgularında
  • Sohbet veya e-posta yoluyla paylaşılan sürümlendirilmemiş anlık CSV dosyalarında

5 Şablon Bölümü ve Yapısal İskelet

1. 1. Sözleşme Metaverisi ve Üretici-Tüketici Tanımıstandard, enterprise

Sözleşme ID, sürüm, alan sahibi, tüketici paydaşlar ve iletişim kanalları.

Yönerge:Sözleşmeyi yönetmek için üretici servis ekibinden belirlenmiş bir mühendislik sahibi atayın.
2. 2. Şema Tanımı ve Anlamsal Veri Tipleristandard, enterprise

Açık alan isimleri, ilkel/bileşik tipler, boş geçilebilirlik (nullability) ve anlamsal iş tanımları.

Yönerge:Sözleşme yüklerinde genel belirsiz JSON yapılarını yasaklayın; her alan için açık tipleri zorunlu tutun.
3. 3. Uyumluluk Modları ve Şema Gelişim Kurallarıstandard, enterprise

Backward (Geriye Dönük), Forward (İleriye Dönük), Full ve None uyumluluk kademeleri ve kırıcı değişiklik yönetişimi.

Yönerge:Mevcut tüketicileri korumak için tüm olay güdümlü şemalarda Geriye Dönük (Backward) veya Tam (Full) uyumluluğu şart koşun.
4. 4. Veri Kalitesi ve Tazelik Değişmezleristandard, enterprise

Tazelik gecikmesi, eksiksizlik yüzdeleri, değer aralığı kontrolleri ve regex doğrulama kuralları.

Yönerge:Otomatik veri kalitesi test kurallarını doğrudan sözleşme tanım dosyasının içine gömün.
5. 5. Kırıcı Değişiklik Politikası ve CI/CD Güvenlik Kapılarıstandard, enterprise

Kullanımdan kaldırma süreleri (en az 60 gün), istisna onay süreci ve otomatik derleme durdurma kuralları.

Yönerge:Kod birleştirmeden önce üretici çekme isteklerinde (PR) otomatik sözleşme doğrulama testleri çalıştırın.

Doldurma ve Uygulama Yönergeleri

1. Boş şablonu inceleyin. 2. Örnek senaryoyu kurum ölçeğine uyarlayın. 3. Kontrol listesiyle doğrulayın.

Bağımsız İnceleme ve Onay Kontrol Listesi

  • Tüm zorunlu bölümler dolduruldu
  • Gizli anahtar veya parola içermiyor
  • Yönetici sponsor onayı alındı
İŞLENMİŞ SENARYO ÖRNEĞİ

Veri Sözleşmesi ve Şema Gelişim Şartnamesi - Örnek Vaka Analizi

Örnek Organizasyon: PayFlow Akış İşleme ve Olay Defteri

PayFlow Akış İşleme ve Olay Defteri için eksiksiz operasyonel uygulamayı gösteren gerçek dünya vaka analizi.

Öne Çıkan Bulgular ve Çıktılar:
  • Otomatik Open Data Contract Standard (ODCS) kontrolleriyle 68 işlemsel Kafka konusunu yönetti
  • Test ortamına çıkmadan önce CI/CD sürecinde 14 kırıcı şema çekme isteğini (PR) engelledi
  • Dört çeyrek boyunca alt dbt ve Flink boru hatlarında %99.98 erişilebilirlik sağladı

Sıkça Sorulan Sorular

Open Data Contract Standard (ODCS) nedir?

ODCS, veri sözleşmelerini YAML veya JSON formatında tanımlayan; şema yapılarını, veri kalitesi kurallarını, servis seviyelerini ve paydaş metaverilerini kapsayan açık kaynaklı bir standarttır.

Bir veri sözleşmesi üretim ortamındaki kırıcı değişiklikleri nasıl engeller?

Üretici ekibin CI/CD boru hattında otomatik şema uyumluluk testleri çalıştırılarak; alan silen, yeniden adlandıran veya tip değiştiren taahhütler yayına çıkmadan önce engellenir.

BACKWARD (Geriye Dönük) ile FULL (Tam) şema uyumluluğu arasındaki fark nedir?

BACKWARD uyumluluk yeni kodun eski veriyi okuyabilmesini sağlar; FULL uyumluluk ise hem yeni kodun eski veriyi hem de eski kodun yeni veriyi hatasız okuyabilmesini garanti eder.

Teknik Doküman Şablon Paketi

Giriş Gerekli
Ücretsiz ve güvenli indirmeler için tek seferlik giriş veya kayıt gereklidir.
Eksiksiz Teknik Doküman Paketi (.zip)
12 Dosya

Tüm boş şablonları, işlenmiş senaryoları ve doğrulama manifestolarını tek bir arşivde indirin.

Münferit Belgeler (.zip)
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Blank-EN.docxDOCX
all11.2 KB
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Example-EN.docxDOCX
all11.2 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Bos-TR.docxDOCX
all11.3 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Ornek-TR.docxDOCX
all11.4 KB
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Blank-EN.mdMD
all1.9 KB
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Example-EN.mdMD
all2.0 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Bos-TR.mdMD
all2.1 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Ornek-TR.mdMD
all2.2 KB
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Blank-EN.pdfPDF
all95.9 KB
TPL-AIM-008-Data-Contract-and-Schema-Evolution-Specification-Example-EN.pdfPDF
all97.7 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Bos-TR.pdfPDF
all93.6 KB
TPL-AIM-008-Veri-Sozlesmesi-ve-Sema-Gelisim-Sartnamesi-Ornek-TR.pdfPDF
all95.5 KB
Doğrulanmış SHA-256 · Makrosuz Güvenli Arşiv
Her indirme dinamik MANIFEST.json içerir

Yetkili Standartlar ve Kaynaklar