Skip to main content

> tpl_arc_008

Etki Alanı Modeli, Sınırlandırılmış Bağlam ve Bağlam Haritası Paketi

Ortak dil (Ubiquitous Language) sözlüklerini, varlık kümesi (aggregate) sınırlarını, sınırlandırılmış bağlam (bounded context) tanımlarını, etki alanı olay şemalarını ve bağlamlar arası ilişki haritalarını (Shared Kernel, Customer-Supplier, Anti-Corruption Layer) detaylandıran stratejik ve taktiksel Etki Alanı Güdümlü Tasarım (DDD) mimari paketi.

TEMPLATE // INSPECT: TPL-ARC-008MODIFIED: 2026-09-19
KATEGORİMimari ve Teknik Tasarım
SÜRÜMv1.0.0
RİSK SEVİYESİMEDIUM
ARTEFAKT SINIFIDOC
FORMATLARDOCX, PDF, MD, MERMAID, SVG
YAPAY ZEKÂ VE YÖNETİCİ ÖZETİ (AI SUMMARY)

Monolitik kod tabanlarını özerk sınırlandırılmış bağlamlara ayıran, aggregate köklerini tanımlayan ve eski modellerin yeni alanları kirletmesini engelleyen DDD araç seti.

Önemli Teknik Doküman Şablonu ve Hukuki Uyarı

TinyCTO.tv Teknik Doküman Şablon Bildirimi: Bu şablon genel eğitim ve operasyon amaçlı bir başlangıç materyalidir. Hukuki, vergisel, muhasebesel, yatırım, satın alma, mevzuat, güvenlik veya sertifikasyon danışmanlığı değildir. Gereklilikler ülkeye, kuruma, sözleşmeye ve riske göre değişir. Kullanmadan önce yetkin uzmanlarla gözden geçirip uyarlayın.

Çözülen Üretim Problemi

Mühendislik ekipleri, tüm mikroservisler arasında paylaşılan hantal etki alanı nesneleriyle (5.000 satırlık Kullanıcı veya Sipariş varlıkları) "dağıtık monolitler" inşa eder; bu da dağıtım döngülerini birbirine kilitler ve zincirleme kesintilere yol açar.

Ne Zaman Kullanılmalı?

  • Monolitik uygulamaları gevşek bağlı mikroservislere veya modüler monolitlere ayırırken
  • İş birimi ürün yöneticileri ile mühendislik ekipleri arasında birleşik bir Ortak Dil (Ubiquitous Language) kurarken
  • Modern bulut sistemlerini eski sistem kirliliğinden korumak için Yolsuzluk Önleme Katmanları (ACL) tasarlarken

Ne Zaman Kullanılmamalı?

  • Basit CRUD uygulamalarında veya iş mantığı bulunmayan statik tanıtım sitelerinde
  • Donanım aygıt sürücüsü yazma süreçlerinde (gömülü yazılım mimarisini kullanın)

5 Şablon Bölümü ve Yapısal İskelet

1. 1. Ortak Dil (Ubiquitous Language) ve Alan Sözlüğüstandard, enterprise

Alan uzmanları ve yazılım mühendisleri tarafından üzerinde uzlaşılan temel iş kavramlarının kesin tanımları.

Yönerge:Eşadlı ve eşanlamlı kelimeleri ayrıştırın: Eğer "Hesap" Faturalama ve Satışta farklı anlama geliyorsa, ayrı terimler tanımlayın.
2. 2. Sınırlandırılmış Bağlam (Bounded Context) ve Sorumluluklarstandard, enterprise

Farklı modelleri, mülkiyeti ve bilişsel yük sınırlarını yalıtan açık mimari sınırlar.

Yönerge:Her Sınırlandırılmış Bağlamı tam olarak bir birincil çapraz fonksiyonel mühendislik ekibine (Akış Odaklı Ekip) hizalayın.
3. 3. Varlık Kümeleri (Aggregates) ve Değer Nesneleristandard, enterprise

İşlemsel tutarlılık sınırları, kurallar, varlık kimlikleri ve değiştirilemez değer nesneleri.

Yönerge:Küçük varlık kümeleri tasarlayın: Kuralları tek bir aggregate içinde zorunlu tutun; diğerleri için nihai tutarlılık olaylarını kullanın.
4. 4. Stratejik Bağlam Haritalama ve İlişki Tipolojisistandard, enterprise

İlişkilerin sınıflandırılması: Shared Kernel, Customer-Supplier, Conformist, Open-Host Service ve Separate Ways.

Yönerge:Eski şema kirliliğini önlemek için modern bağlamların eski sistemlerle arayüz oluşturduğu noktaları açıkça işaretleyin.
5. 5. Yolsuzluk Önleme Katmanı (ACL) ve Olay Çevirisistandard, enterprise

Eski protokollerin, yabancı anahtarların ve yük şemalarının temiz iç etki alanı kavramlarına dönüştürülmesi.

Yönerge:Üçüncü taraf veya eski veri transfer nesnelerinin (DTO) iç domain varlıklarına sızmasına izin vermeyin; çift yönlü ACL çeviricileri uygulayın.

Doldurma ve Uygulama Yönergeleri

1. Boş şablonu inceleyin. 2. Örnek senaryoyu kurum ölçeğine uyarlayın. 3. Kontrol listesiyle doğrulayın.

Bağımsız İnceleme ve Onay Kontrol Listesi

  • Tüm zorunlu bölümler dolduruldu
  • Gizli anahtar veya parola içermiyor
  • Yönetici sponsor onayı alındı
İŞLENMİŞ SENARYO ÖRNEĞİ

Etki Alanı Modeli, Sınırlandırılmış Bağlam ve Bağlam Haritası Paketi - Örnek Vaka Analizi

Örnek Organizasyon: Küresel Lojistik Yük Taşımacılığı Sınırlandırılmış Bağlam Mimarisi

Küresel Lojistik Yük Taşımacılığı Sınırlandırılmış Bağlam Mimarisi için eksiksiz operasyonel uygulamayı gösteren gerçek dünya vaka analizi.

Öne Çıkan Bulgular ve Çıktılar:
  • 4 özerk sınırlandırılmış bağlam (Rezervasyon, Gümrük, Sevkiyat, Faturalama) türeten 3 günlük Event Storming çalıştayı yapıldı
  • 82 iş terimini tanımlayan Ortak Dil sözlüğü oluşturularak Operasyon ve Finans arasındaki kavramsal karmaşa sonlandırıldı
  • Modern Sevkiyat mikroservislerini 25 yıllık AS/400 ana bilgisayarından yalıtan Yolsuzluk Önleme Katmanı (ACL) kuruldu

Sıkça Sorulan Sorular

Yolsuzluk Önleme Katmanı (ACL) nedir ve ne zaman kesinlikle zorunludur?

Yolsuzluk Önleme Katmanı (ACL), modern bir etki alanı modeli ile eski veya üçüncü taraf bir sistem arasına yerleştirilen mimari bir çeviri mekanizmasıdır (adaptörler, cepheler ve çeviriciler). Yabancı modelleri kurumun Ortak Diline çevirerek eski kötü veri modellerinin ve anlaşılmaz kodların yeni tasarımı kirletmesini engeller.

Aggregate kökleri neden yalnızca kendi sınırları içinde işlemsel tutarlılık sağlamalıdır?

Birden fazla aggregate arasında anlık ACID tutarlılığı sağlamaya çalışmak dağıtık kilitlenmelere ve ciddi gecikmelere yol açar. Modern mimaride kesin tutarlılık tek bir aggregate ile sınırlandırılır; aggregate'ler arası koordinasyon ise etki alanı olayları (domain events) ve nihai tutarlılık (eventual consistency) ile asenkron yönetilir.

Stratejik bağlam haritalama mühendislik ekipleri arasındaki organizasyonel çatışmaları nasıl önler?

Bağlam haritaları yalnızca yazılımı değil, organizasyonel güç dengelerini de haritalar. İlişkileri Müşteri-Sağlayıcı (Customer-Supplier), Ortak Çekirdek (Shared Kernel) veya Uyumcu (Conformist) olarak sınıflandırarak ekipler bağımlılıkları ve sözleşmeleri en baştan netleştirir, teslimat tıkanıklıklarını ortadan kaldırır.

Teknik Doküman Şablon Paketi

Giriş Gerekli
Ücretsiz ve güvenli indirmeler için tek seferlik giriş veya kayıt gereklidir.
Eksiksiz Teknik Doküman Paketi (.zip)
12 Dosya

Tüm boş şablonları, işlenmiş senaryoları ve doğrulama manifestolarını tek bir arşivde indirin.

Münferit Belgeler (.zip)
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Blank-EN.docxDOCX
all11.3 KB
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Example-EN.docxDOCX
all11.3 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Bos-TR.docxDOCX
all11.5 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Ornek-TR.docxDOCX
all11.5 KB
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Blank-EN.mdMD
all2.1 KB
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Example-EN.mdMD
all2.2 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Bos-TR.mdMD
all2.4 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Ornek-TR.mdMD
all2.5 KB
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Blank-EN.pdfPDF
all98.8 KB
TPL-ARC-008-Domain-Model-Bounded-Context-and-Context-Map-Pack-Example-EN.pdfPDF
all99.7 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Bos-TR.pdfPDF
all103.0 KB
TPL-ARC-008-Etki-Alani-Modeli-Sinirlandirilmis-Baglam-ve-Baglam-Haritasi-Paketi-Ornek-TR.pdfPDF
all102.6 KB
Doğrulanmış SHA-256 · Makrosuz Güvenli Arşiv
Her indirme dinamik MANIFEST.json içerir

Yetkili Standartlar ve Kaynaklar