> tpl_air_031
Dayanaklandırma, Alıntı ve Kaynak Atıf Politikası
Kurumsal üretken yapay zekâ ve RAG asistanları için olgusal dayanaklandırma eşiklerini, desteksiz iddiaların yasaklanmasını, bağlam eksikliğinde deterministik ret yanıtlarını, satır içi alıntı formatlarını ve kaynak doğrulama denetim günlüklerini kurallara bağlayan katı bilgi yönetişimi ve şeffaflık politikası.
Desteksiz iddiaları yasaklayan, satır içi alıntıları, bağlam ret protokollerini ve sadakat denetimlerini standartlaştıran dayanak politikası.
Önemli Teknik Doküman Şablonu ve Hukuki Uyarı
TinyCTO.tv Teknik Doküman Şablon Bildirimi: Bu şablon genel eğitim ve operasyon amaçlı bir başlangıç materyalidir. Hukuki, vergisel, muhasebesel, yatırım, satın alma, mevzuat, güvenlik veya sertifikasyon danışmanlığı değildir. Gereklilikler ülkeye, kuruma, sözleşmeye ve riske göre değişir. Kullanmadan önce yetkin uzmanlarla gözden geçirip uyarlayın.
Çözülen Üretim Problemi
Kurumsal RAG botları alıntı yapmadan ikna edici halüsinasyonlar üretir veya sahte referanslar uydurur; bu da şirketi ağır hukuki sorumluluklara, müşteri güvensizliğine ve mevzuat ihlallerine maruz bırakır.
Ne Zaman Kullanılmalı?
- •Müşteriye ve çalışana dönük yapay zekâ asistanlarında olgusal doğruluk için kurum çapında politika standartları koyarken
- •Her somut olgusal iddia için satır içi alıntı parantezlerini ([Kaynak: Belge A, Sayfa 12]) zorunlu kılacak istem şablonları yapılandırırken
- •Getirilen bağlam cevabı içermediğinde sistemin uydurmak yerine zarifçe ve net olarak "bilmiyorum" demesini sağlarken
Ne Zaman Kullanılmamalı?
- •Vektör veritabanında istatistiksel bilgi getirme metriklerini (Recall@k, NDCG@k) ölçerken (TPL-AIR-030 kullanın)
- •Vektör dizininde erişim kontrol filtrelemesi ve kiracı izolasyonu uygularken (TPL-AIR-033 kullanın)
5 Şablon Bölümü ve Yapısal İskelet
Temel bilgi kuralı: Model, sağlanan bağlam parçalarında açıkça yer almayan hiçbir somut olgusal iddiayı kesinlikle üretemez.
Köşeli parantezli alıntı zorunluluğu: Her paragraf veya somut olgu tam kaynağını belirtmelidir (ör. "[Ref 1: SOC-2-Raporu-2026.pdf#s14]"). Kullanıcı arayüzünde orijinal belgeye tıklanabilir bağlantılar sunma.
Açık ret protokolleri: Bağlam boşsa, düşük alakalıysa (< 0,65) veya çelişkiliyse asistan net olarak şunu söylemelidir: "Kurum içi kaynaklarda bu soruyu yanıtlamak için yeterli doğrulanmış bilgi bulunamadı."
Otomatik değerlendirme hatları: Sadakat Puanı hesaplama (desteklenen iddialar / toplam iddialar). Canlı üretimde minimum > 0,95 sadakat eşiği uygulama.
Her yanıt için değişmez denetim kaydı: { sorgu, parça_idleri, istem_belirteçleri, üretilen_yanıt, kaynaklar, sadakat_puanı, zaman } yasal kanıt olarak saklanır.
Doldurma ve Uygulama Yönergeleri
Bağımsız İnceleme ve Onay Kontrol Listesi
- Tüm zorunlu bölümler dolduruldu
- Gizli anahtar veya parola içermiyor
- Yönetici sponsor onayı alındı
Dayanaklandırma, Alıntı ve Kaynak Atıf Politikası - Örnek Vaka Analizi
Örnek Organizasyon: Kurumsal Sağlık Klinik Karar Destek Platformu
Kurumsal Sağlık Klinik Karar Destek Platformu için eksiksiz operasyonel uygulamayı gösteren gerçek dünya vaka analizi.
- •Zorunlu parantez içi PubMed/Klinik çalışma atıfları uygulayarak desteksiz klinik tavsiyeleri tamamen sıfırladı
- •Aylık 50.000 kurumsal arama sorgusunda %98,4 Ragas sadakat (faithfulness) puanına ulaştı
- •Alan dışı tıbbi soruların %100'ünü doğru şekilde geri çeviren deterministik ret protokolleri kurdu
Sıkça Sorulan Sorular
RAG değerlendirme çerçevelerinde "Sadakat" (Faithfulness) kavramının matematiksel tanımı nedir?
Sadakat, üretilen yanıttaki iddiaların getirilen bağlamdan doğrudan çıkarılıp çıkarılamayacağını ölçer. Yanıttaki tüm bağımsız olgusal önermeler ayrıştırılır ve her birinin bağlam parçalarınca doğrulanıp doğrulanmadığı kontrol edilir: Sadakat = (Doğrulanan İddia Sayısı) / (Toplam İddia Sayısı). 1,0 puanı sıfır halüsinasyon anlamına gelir.
Modeller neden tahminde bulunmak yerine bilmediğini söylemeye (ret yanıtı vermeye) yönlendirilmelidir?
Kurumsal, finansal, sağlık ve hukuki alanlarda, yüksek özgüvenle sunulan yanlış bir yanıt, kibar bir ret yanıtından katbekat daha yıkıcıdır. "Bu soruyu yanıtlayacak doğrulanmış bilgiye sahip değilim" demek kurumsal güveni korur ve kullanıcıyı insan uzmanlara yönlendirir.
İstem mühendisliği (Prompt Engineering) katı satır içi alıntı biçimlendirmesini nasıl garanti eder?
Sistem istemleri; istenen alıntı parantezlerini gösteren somut örnekler (few-shot), açık bir negatif kısıtlama ("Kaynak belirtmeden [Kaynak: ID] asla olgu beyan etme") ve cümle sonunda kaynak eşleme kuralları içermelidir. Bu kural regex doğrulayıcılarıyla birleştirildiğinde %100 uyum sağlanır.
Teknik Doküman Şablon Paketi
Giriş GerekliTüm boş şablonları, işlenmiş senaryoları ve doğrulama manifestolarını tek bir arşivde indirin.
Yetkili Standartlar ve Kaynaklar
- EU Artificial Intelligence Act - Article 13: Transparency and Provision of InformationEuropean Parliament • OFFICIAL REQUIREMENT
- Ragas: Automated Evaluation of Retrieval Augmented Generation SystemsExploding Gradients • OFFICIAL REQUIREMENT
- Evaluating Factual Consistency and Faithfulness in Abstractive SummarizationKryscinski et al. • OFFICIAL REQUIREMENT